ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NGỮ VĂN:
TỪ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ AI ĐẾN SÁNG TẠO SẢN PHẨM NGHỆ THUẬT
Trước yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục, dạy học Ngữ văn ngày càng chú trọng tổ chức các hoạt động học tập tích cực, lấy người học làm trung tâm. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và sáng tạo các sản phẩm nghệ thuật đã mở ra những cách tiếp cận mới đối với văn học, tạo điều kiện để học sinh chủ động khám phá tri thức và thể hiện kết quả học tập thông qua các hình thức trình bày đa dạng, sáng tạo. Nhờ đó, giờ học Ngữ văn trở thành không gian học tập sinh động, nơi văn chương được gắn kết với đời sống và năng lực sáng tạo của học sinh được khơi dậy một cách rõ nét.
Từ thực tiễn đổi mới dạy học trên, tổ Ngữ văn trường THPT Tân Phong đã chủ động triển khai nhiều hoạt động chuyên môn theo hướng tăng cường trải nghiệm, ứng dụng công nghệ và phát huy vai trò chủ thể của học sinh. Minh chứng cụ thể là hai tiết dạy được tổ chức vào sáng ngày 28/01/2026: Dạy học tích hợp công nghệ AI qua văn bản Áo dài đầu thế kỉ XX của cô Lê Thị Lệ; Chuyên đề Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học (Báo cáo sản phẩm của học sinh) của cô Lê Hoàng Tú Uyên.
Học sinh trình bày đặc điểm của áo dài truyền thống bằng sơ đồ tư duy được tạo bằng công cụ AI
Học sinh nhập vai, tương tác cùng nhân vật AI trong tọa đàm Áo dài và tôi
Ở tiết dạy văn bản Áo dài đầu thế kỉ XX, cô Lê Thị Lệ đã tổ chức dạy học theo hướng tích hợp công nghệ AI. AI đã phát huy vai trò như một công cụ hiệu quả hỗ trợ học sinh trong quá trình khám phá tri thức và sáng tạo sản phẩm học tập. Tiết học được triển khai theo tiến trình rõ ràng, kết hợp linh hoạt giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm. Thông qua các hoạt động học tập được thiết kế phù hợp, học sinh không chỉ nắm vững kiến thức về lịch sử hình thành và phát triển của áo dài Việt Nam đầu thế kỉ XX mà còn được rèn luyện năng lực tự học, giao tiếp, hợp tác và ý thức trách nhiệm đối với sản phẩm học tập của bản thân khi sử dụng công nghệ AI.
Học sinh trình bày ý tưởng thực hiện bức tranh lấy cảm hứng từ văn bản Trên những chặng đường hành quân (Nguyễn Văn Thạc)
Hoạt động trao đổi, thảo luận về sản phẩm âm nhạc AI chuyển thể từ bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
Với chuyên đề Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học, cô Lê Hoàng Tú Uyên đã tổ chức tiết học dưới hình thức báo cáo sản phẩm của học sinh, tạo điều kiện để các em trực tiếp giới thiệu kết quả chuyển thể tác phẩm văn học sang những loại hình nghệ thuật khác như tranh vẽ, mô hình, bài hát. Trong quá trình báo cáo, học sinh không chỉ trình bày ý tưởng chuyển thể mà còn tham gia nhận xét, trao đổi và đánh giá sản phẩm của bạn học. Thông qua hoạt động này, các em nhận thức rõ hơn mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác, đồng thời hiểu được khả năng lan tỏa và sức sống của tác phẩm văn học trong đời sống hiện đại.
Các giáo viên trao đổi, rút kinh nghiệm sau tiết dạy
Sự thành công của hai tiết dạy đã thể hiện rõ định hướng đổi mới dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, đáp ứng yêu cầu của nguồn nhân lực trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0. Thông qua các hoạt động học tập đa dạng, môn Ngữ văn tiếp tục khẳng định vai trò trong việc bồi dưỡng năng lực, nhân cách và tình yêu văn hóa - nghệ thuật cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.